Wykorzystanie metodyki BIM przy eksploatacji krakowskiego metra – wyjątkowa praca magisterska na PK

29.10.2024
Udostępnij ten artykuł:
Emilia Lorenc metro
Mgr inż. Emilia Lorenc / Fot. Archiwum prywatne

Minimalizacja przerw w działaniu, redukcja kosztów oraz maksymalizacja komfortu i bezpieczeństwa pasażerów. To główne zalety zastosowania metodyki BIM (Building Information Modeling) do stworzenia modelu informacyjnego dla planowanego metra w Krakowie, gdy będzie ono już w fazie eksploatacji. Albert Jamróz i Emilia Lorenc w pracy magisterskiej realizowanej na specjalności BIM w ramach kierunku budownictwo na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej zaproponowali stworzenie zaawansowanej bazy danych, która jako rdzeń systemów zarządzania może pomóc usprawnić obsługę krakowskiego metra. Ich wspólna praca dyplomowa pt. “Metodyka Asset Breakdown Structure dla funkcjonalnej dekompozycji komponentów metra w Krakowie i dla opracowania wymagań informacyjnych aktywów AIR” została niedawno obroniona. I to z najwyższą oceną! Jej promotorem był dr inż. Jacek Magiera z WIL PK.

BIM to – w największym skrócie – metodyka prowadzenia inwestycji budowlanej oparta na efektywnym wykorzystaniu informacji. Zdaniem ekspertów wykorzystanie modeli BIM w fazie eksploatacji jest jednym z największych atutów cyfryzacji w branży budowlanej. W odróżnieniu od modeli BIM przygotowywanych dla fazy projektowania – gdzie istotą modelowania jest najczęściej opracowanie modelu geometrycznego nasyconego parametrami pozwalającymi podjąć dobre decyzje co do kierunków rozwoju projektu (na przykład usunąć kolizje międzybranżowe, przygotować wizualizacje, opracować przedmiary, zestawienia czy kosztorysy) – modele fazy eksploatacyjnej mają być rdzeniem informacyjnym systemów zarządzania przyszłą infrastrukturą.

System szybkiego wykrywania problemów

Albert Jamroz metro
Mgr inż. Albert Jamroz / Fot. Archiwum prywatne

Zdaniem Alberta Jamroza i Emilii Lorenc zastosowanie takiego modelu w krakowskim metrze może przynieść szereg znaczących korzyści. Dzięki precyzyjnemu monitorowaniu stanu technicznego wszystkich systemów, możliwe będzie szybkie identyfikowanie i usuwanie awarii. Model pozwala również na efektywne zarządzanie kosztami operacyjnymi, lepsze planowanie konserwacji i modernizacji infrastruktury, co z kolei przełoży się na długofalowe oszczędności, dłuższy okres eksploatacji i optymalizację wydatków na utrzymanie.

Na czym polegają eksploatacyjne modele BIM? Nie wystarczy w nich posiadać wiedzy o poszczególnych komponentach – ich danych technicznych czy lokalizacji. Przede wszystkim istotne są powiązania komponentów modeli BIM w systemy, podsystemy i mapowanie powiązań funkcjonalnych między komponentami. – Jeśli modele takie mają być przydatne w zarządzaniu i utrzymaniu całej infrastruktury po oddaniu jej do użytku, to modele BIM muszą dostarczać informacji typu: do jakiego systemu przynależy dany komponent, jaki element jest nadrzędny w stosunku do niego, czy on jest elementem nadrzędnym dla innych komponentów, jaka jest jego rola w poprawnym funkcjonowaniu całości, co się stanie gdy dany komponent nie działa poprawnie, kto go instalował, czy jest jeszcze w okresie gwarancji/rękojmi, kiedy należy dokonać następne przeglądy czy homologacje itp. – mówi współautor pracy mgr inż. Albert Jamróz.

Na takie przykładowe pytania odpowiada właśnie eksploatacyjny model BIM. Żeby to było możliwe musi najpierw powstać model informacyjny aktywów (Asset Information Model – AIM), który – w przeciwieństwie do tradycyjnych modeli BIM – nie stanowi tylko modelu informacyjnego projektu, ale też opisuje powiązania elementów funkcjonalnych,s a także odzwierciedla zagadnienia związane z zarządzaniem infrastrukturą. Modele eksploatacyjne BIM działają jako zaawansowane bazy danych, nad którymi buduje się funkcje związane z procedurami zarządzania całą planowaną infrastrukturą.

Szczegółowe badania przy współpracy z ZDMK

W swojej pracy Albert Jamróz i Emilia Lorenc opracowali strukturę modelu opartą na metodyce Asset Breakdown Structure (ABS), która zakłada podział systemów na poszczególne elementy według pełnionych przez nie funkcji. – Ważne w tej metodyce jest wydzielenie systemów, podsystemów, pod-podsystemów itp. elementów funkcjonalnych, zrozumienie ich powiązań i współzależności, zrozumienie krytyczności ich poprawnego działania dla funkcjonowania całej infrastruktury. Z tego powodu, aby wdrożyć metodykę ABS konieczna jest współpraca z przyszłym operatorem obiektu. Konieczne są rozmowy, które pozwolą uchwycić te powiązania i zbudować hierarchiczną strukturę informacji modelu AIM – mówi Emilia Lorenc.

Studenci PK w trakcie pracy nad dyplomem nawiązali współpracę z Zarządem Dróg Miasta Krakowa, odpowiedzialnym za utrzymanie i eksploatację krakowskiej infrastruktury komunikacyjnej. Było to możliwe dzięki umowie o współpracy pomiędzy Katedrą Technologii Informatycznych w Inżynierii Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej a ZDMK. – Przeprowadziliśmy serię wywiadów, co umożliwiło zidentyfikowanie potrzeb informacyjnych poszczególnych jednostek ZDMK, ustalenie istniejących standardów i uchwycenie miejsc, gdzie trzeba stworzyć nowe. Ponadto zmapowaliśmy systemy zarządzania, powiązania między komponentami oraz systemami jak i interakcje między nimi czy zarządcami zewnętrznymi – mówi Albert Jamróz.

Badania te pozwoliły na przygotowanie wymagań informacyjnych aktywów (Asset Information Requirements – AIR), czyli stworzenie fundamentów niezbędnych do przygotowania całego modelu eksploatacyjnego BIM dla krakowskiego metra, jak również określenie zakresu odpowiedzialności poszczególnych jednostek ZDMK za dane elementy funkcjonalne tej infrastruktury.

BIMdlametrawKrakowiePolitechnikaKrakowska1
Fragment tabeli danych o oprawach oświetleniowych – kodyfikacja i atrybuty – rysunek przedstawia fragment tabeli, w której zapisywane są dane do zarządzania obiektem. Każdy z elementów struktury posiada swoje własne tabele zawierające wszystkie komponenty systemu, do których przypisane są parametry ze względu na wymagania ZDMK. Każda tabela dostosowana jest indywidualnie do ich potrzeb / Fot. mgr inż. Emilia Lorenc i mgr. inż. Albert Jamroz

Teraźniejszy model, który niesie przyszłościowe korzyści

Dzięki zintegrowanej strukturze, AIM wskazuje wzajemne powiązania między komponentami infrastruktury, co pozwala na szybką reakcję na awarie oraz ocenę ich wpływu na inne elementy. Dodatkowo, model ten wspiera analizy danych, co umożliwia podejmowanie bardziej świadomych decyzji strategicznych i operacyjnych. Przykładowo, w przypadku awarii oświetlenia na peronie stacji, problem zostanie szybko zidentyfikowany, a także będzie można ocenić, w jaki sposób zaburza ona prawidłowe funkcjonowanie całej stacji oraz jakie działania należy podjąć.

Praca dyplomowa Emilii Lorenc i Alberta Jamroza została przekazana pracownikom ZDMK. Na jej podstawie osoby odpowiedzialne za zarządzanie infrastrukturą będącą jeszcze w fazie planowania będą mogli ocenić zalety eksploatacyjnych modeli BIM. – Mowa tu o swoistej instrukcji, która będzie pokazywać możliwości i korzyści również dla innych inwestycji niż metro. Pracownicy ZDMK mogą się zaznajomić z naszą pracą i sprawdzić możliwości jej wdrożenia. Tu problem jest taki, że nie ma czegoś takiego jak jeden, uniwersalny model dla wszystkich inwestycji. W celu właściwego dostosowania modelu do planowanej infrastruktury konieczne są odpowiednio wczesne konsultacje z zarządcą, aby przygotować taki model eksploatacyjny BIM, który będzie spełniał swoje zamierzone cele. Nie wiemy, na ile nasza praca będzie pomocna dla ZDMK, ale oczywiście cieszylibyśmy się, gdyby okazała się przydatna do budowy przyszłego systemu zarządzania krakowskim metrem – mówi Emilia Lorenc.

BIMdlametrawKrakowiePolitechnikaKrakowska2jpg
Porównanie kosztów eksploatacyjnych dwóch modeli schodów ruchomych na trzech wybranych stacjach. Przykładowa analiza czynników wpływających na koszt utrzymania konkretnych modeli schodów ruchomych, porównanie udziału kosztów, możliwe decyzje o ich minimalizacji, rozpatrzenie pewnych możliwych wariantów / Fot. mgr inż. Emilia Lorenc i mgr. inż. Albert Jamroz

Politechnika Krakowska – ekspercki lider w tematyce BIM

Dzięki naukowemu zaangażowaniu ekspertów w tematyce BIM z Wydziału Inżynierii Lądowej PK Kraków jest znany jako polska stolica BIM. W maju ubiegłego roku Politechnika Krakowska była gospodarzem piątej edycji prestiżowej konferencji naukowej infraBIM V4 Expo & Multi-Conference. To od kilku lat najważniejsze wydarzenie w Europie Środkowo-Wschodniej poświęcone kwestii cyfryzacji branży budowlanej.

– Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej był absolutnym pionierem wdrażania BIM do edukacji w Polsce – podkreśla dr inż. Jacek Magiera. specjalista w zakresie metodyki BIM oraz promotor pracy dyplomowej Alberta Jamroza i Emilii Lorenc – Pierwsze narzędzie z technologii BIM – wg ówczesnych standardów i możliwości – nasi studenci mogli zacząć poznawać zaraz na początku XXI wieku, na zajęciach prowadzonych w ówczesnym Samodzielnym Zakładzie Metod Komputerowych w Inżynierii Lądowej. Drugim kamieniem milowym był rok 2010, kiedy Politechnika Krakowska stała się – trzecią w Polsce i jedną z pierwszych w Europie – uczelnią partnerską firmy Autodesk, jednego z liderów rynku oprogramowania BIM. Powołano na uczelni unikalną w skali światowej jednostkę – Centrum Kompetencji Autodesk przy PK, dostarczającego najnowszej wiedzy, kursów, szkoleń i możliwości certyfikacji z oprogramowania Autodesk dla studentów i pracowników Politechniki Krakowskiej. Trzecim kamieniem milowym był rok 2015, kiedy to na WIL PK otwarto pierwszą w Polsce specjalność BIM na II stopniu kierunku „budownictwo” – dodaje.

(jp)

Przewijanie do góry