Technologia nanoemulżelu wdrożona na rynek. Pomoże chorym na łuszczycę

08.01.2025
Udostępnij ten artykuł:
PolitechnikaKrakowskaZespolBadawczyChemiTechnologiiKosmetykow
Zespół Badawczy Chemii i Technologii Kosmetyków, od lewej: dr hab. inż. Magdalena Malinowska, prof. PK, dr inż. Karolina Śliwa, dr inż. Elwira Lasoń, dr hab. inż. Małgorzata Miastkowska, prof. PK, dr hab. inż. Elżbieta Sikora, prof. PK, mgr inż. Anna Łętocha

Zespół badaczek Politechniki Krakowskiej opracował serię innowacyjnych preparatów dedykowanych do leczenia i pielęgnacji skóry chorych, dotkniętych łuszczycą. Chronione patentem rozwiązanie, oparte na kwasie ursolowym, właśnie trafiło na rynek. Linię wyrobów medycznych i kosmetycznych, łagodzących objawy łuszczycy (balsam, krem, szampon, maseczki i serum) – w oparciu o politechniczną technologię – wdrożyła polska firma Wellnanopharm, która zakupiła prawa do wynalazku.

Politechnika Krakowska zwalcza łuszczycę

Łuszczyca jest stosunkowo powszechną, ale wciąż nieuleczalną chorobą zapalną skóry. (dotyka 2-5% populacji świata). Wywołuje uciążliwe dla pacjenta charakterystyczne zmiany, wykwity i ogniska zapalne w typowych lokalizacjach ciała (najczęściej na łokciach, kolanach, okolicy lędźwiowo-krzyżowej, owłosionej skórze głowy). Nie daje się wyleczyć trwale, jednak leczenie i wspomagająca pielęgnacja skóry pomaga złagodzić objawy – przedłuża remisję między nawrotami choroby, zapobiega powikłaniom i zwiększa komfort życia chorych.

– Pomimo różnorodności metod leczenia łuszczycy, ciągle mało jest efektywnych preparatów mogących znaleźć zastosowanie w terapii nieinwazyjnej. Preparaty używane miejscowo najczęściej zawierają kwas salicylowy lub steroidy, których stosowanie wywołuje efekty uboczne, m.in. podrażnienia skóry. Dlatego podjęłyśmy wyzwanie opracowania nowych, bardziej bezpiecznych formulacji, opartych na związkach pochodzenia roślinnego. W Zespole Badawczym Chemii i Technologii Kosmetyków, kierowanym przez dr hab. Inż. Elżbietę Sikorę, prof. PK, działającym w Katedrze Chemii i Technologii Organicznej Politechniki Krakowskiej stworzyłyśmy recepturę i technologię otrzymywania nanoemulżelu zawierającego jako składnik aktywny kwas ursolowy. Technologia stała się podstawą do opracowania serii preparatów łagodzących objawy łuszczycy w ramach projektu realizowanego we współpracy z firmą Wellnanopharm – mówi dr hab. inż. Małgorzata Miastkowska, prof. PK, która kierowała pracami nad nowym rozwiązaniem.

Rozwiązanie problemu – kwas ursolowy

Prace te toczyły się w ramach projektu firmy Wellnanopharm pn. „Opracowanie linii wyrobów medycznych na bazie nanożelu o właściwościach od pielęgnacyjnych po lecznicze, łagodzących stany zapalne skóry” (RPMP.01.02.01-12-0186/19/). Po stronie Politechniki były w nie zaangażowane: dr hab. Inż. Elżbieta Sikora, prof. PK, dr hab. inż. Małgorzata Miastkowska, prof. PK, dr hab. inż. Magdalena Malinowska, prof. PK, dr inż. Agnieszka Kulawik-Pióro, dr inż. Elwira Lasoń, dr inż. Karolina Śliwa, mgr inż. Anna Łętocha.

Badania naukowczyń Politechniki, które posłużyły za bazę do późniejszych prac nad rozwiązaniem, były prowadzone z zastosowaniem kwasu ursolowego. Jego nazwa pochodzi od mącznicy lekarskiej (Arctostaphylos uva ursi), z której liści był początkowo izolowany (mącznica zawiera do 0,75% kwasu ursolowego). Kwas ursolowy występuje też w skórkach jabłek, rozmarynie, szałwii, tymianku, majeranku, melisie, hyzopie lekarskim czy lawendzie. Wykazuje m.in. właściwości antyutleniające, przeciwzapalne, hamujące produkcję melaniny, właściwości przeciwstarzeniowe oraz przeciwnowotworowe. – Udowodniono naukowo, że kwas ursolowy wpływa na obniżenie ekspresji prozapalnych cytokin, biorących udział w szlaku rozwoju procesu łuszczycowego, a zatem może być substancją czynną stosowaną w leczeniu łuszczycy – mówi dr hab. inż. Małgorzata Miastkowska, prof. PK.

Nanoemulżel Politechniki Krakowskiej

PolitechnikaKrakwoskaProfMalgorzataMiastkowska
Kierownik prac badawczych nad innowacyjnym nanoemulżelem do leczenia i pielęgnacji skóry dotkniętej łuszczycą dr hab. inż. Małgorzata Miastkowska, prof. PK z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej

Badaczki Politechniki Krakowskiej zaproponowały nowatorski sposób dostarczania substancji czynnej kwasu na zmienioną chorobowo skórę. Podłoże transportujące przeznaskórkowo kwas ursolowy to – według opatentowanego na PK pomysłu – połączenie dwóch różnych form fizykochemicznych: nanoemulsji i hydrożelu. W wyniku ich połączenia powstaje nanoemulżel o wyjątkowych właściwościach. – Zaletą tego hybrydowego rozwiązania jest wydłużenie czasu utrzymywania się stężenia substancji leczniczej w zakresie terapeutycznym, o jaki nam chodzi. Czyli na tyle dużym stężeniu, aby substancja działała, ale na tyle małym, aby nie miała efektów ubocznych. Faza wewnętrzna – nanoemulsja – zawiera substancję aktywną, która jest powoli uwalniana do skóry przez fazę rozpraszającą – usieciowaną strukturę żelu. W ten sposób przedłużane jest działanie składników aktywnych – wyjaśnia Małgorzata Miastkowska.

Jak dodaje, połączenie nanoemulsji i hydrożelu ma też dodatkowy atut – nanoemulżel posiada konsystencję, która ułatwia jego aplikację na skórę. Zastosowanie matrycy żelowej zapewnia wydłużenie czasu kontaktu preparatu z ciałem, zwiększa stopień nawilżenia skóry oraz ogranicza ubytek wody. To bardzo ważny aspekt procesu regeneracji skóry.

Bezpieczeństwo i skuteczność przygotowanych nośników kwasu ursolowego potwierdziły badania in vitro na ludzkich komórkach keratynocytów HaCaT, wraz z analizą cytotoksyczności dla poszczególnych składników i każdej z formulacji. Dodatkowo wykonano badanie kinetyki uwalniania kwasu ursolowego z otrzymanych systemów. – Wszystkie badane systemy zawierające kwas ursolowy były dobrze tolerowane przez keratynocyty i miały odpowiednie wartości pH oraz stabilność w czasie. Otrzymane formulacje wykazują odpowiednią lepkość, zapewniając właściwy czas kontaktu ze skórą, łatwość rozprowadzania, miękką konsystencję oraz dobrą przyczepność do skóry, co potwierdzono w testach tekstury. Uwalnianie kwasu ursolowego z każdej formulacji następowało w sposób powolny i kontrolowany, zgodnie z modelami Korsmeyera–Peppasa i Higuchiego. Opracowane systemy można uznać za odpowiednie nośniki do dostarczania triterpenów na skórę dotkniętą łuszczycą – podsumuje badania prof. PK Małgorzata Miastkowska.

Testy potwierdziły skuteczność

Badania potwierdzające działanie przeciwzapalne oraz łagodzące objawy łuszczycy samego kwasu ursolowego i zawierających go formulacji zostały przeprowadzone przez zespół dr Tomasza Kantyki z Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykazały one m.in., iż z opracowywanych przez zespół Politechniki formulacji największą skutecznością w łagodzeniu objawów łuszczycy charakteryzowały się połączenie hybrydowe, m.in. biżel i serum-nanoemulżel. Wyniki prac badawczych dotyczących politechnicznego rozwiązania zostały opublikowane w dwóch artykułach naukowych w czasopismach międzynarodowych „Pharmaceutics” i „Biomedicins”. Są też przedmiotem europejskiego zgłoszenia patentowego (EP23204691).

Wynalazek opracowany i opatentowany na Politechnice Krakowskiej został już skomercjalizowany. Ten proces wspierało Centrum Transferu Technologii PK. Prawa do rozwiązania pozyskała polska firma Wellnanopharm. Na bazie wynalazku stworzyła serię preparatów łagodzących objawy łuszczycy pod nazwą PSORIAVIT. W portfolio firmy są serum, kremy, balsamy i maści w formie oleożelu o właściwościach od pielęgnacyjnych po lecznicze, łagodzących stany zapalne skóry. Produkt do ostatecznej formy rynkowej doprowadził Krzysztof Nowak, główny technolog Wellnanopharm. Zespół naukowczyń z Politechniki Krakowskiej współpracował z firmą także przy skalowaniu technologii, czyli dopracowaniu jej parametrów ze skali laboratoryjnej do przemysłowej, aby otrzymać produkt o pożądanych właściwościach fizykochemicznych i odpowiedniej stabilności w czasie.

(jp, m)

Przewijanie do góry