Od koncepcji do recyklingu. Politechnika tworzy centrum nowej generacji dla nauki i biznesu

23.05.2025
Udostępnij ten artykuł:
NoweCentrumBadanPolitechnikiKrakowskiej

Politechnika Krakowska stworzy warte ponad 45 mln zł Centrum Zaawansowanych Rozwiązań CeZaR. To będzie unikatowa platforma współpracy nauki z biznesem, za pomocą której uczelnia zaoferuje przedsiębiorcom i firmom kompleksową obsługę w zakresie kreowania i wprowadzania na rynek innowacyjnych produktów i usług. Nowe centrum powstanie w Krakowie dzięki unijnemu dofinansowaniu z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021-2027. Politechniczny projekt znalazł się na szczycie ogłoszonej właśnie przez Zarząd Województwa Małopolskiego listy rankingowej inwestycji strategicznych dla regionu z dofinansowaniem w wysokości blisko 30 mln zł!

Politechnika wspiera przedsiębiorców – od pomysłu do produktu

Przedsięwzięcie PK będzie służyć bliskiej współpracy nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym Małopolski i kraju. Stworzenie  Centrum Zaawansowanych Rozwiązań CeZaR pozwoli Politechnice doposażyć swoją infrastrukturę badawczą w światowej klasy sprzęt do badań, testów i pomiarów, tak, aby uczelnia mogła w sposób kompleksowy odpowiadać na potrzeby przedsiębiorców, firm, instytucji badawczych. Będzie wspierać ich w rozwiązywaniu problemów w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji czy wycofania (w tym recyklingu) szerokiej gamy obiektów, systemów technicznych, procesów, technologii, substancji czy kształtowania ich właściwości na różnych etapach cyklu życia produktu.

– Przedsiębiorca będzie mógł przyjść do nas z problemem, który chce rozwiązać w swoim biznesie albo z potrzebą rynkową, którą dostrzeże i będzie chciał zamienić w produkt czy usługę swojej firmy. A my na Politechnice Krakowskiej będziemy w stanie zaproponować  mu kompleksowe wsparcie w formule „od koncepcji do realizacji”, a więc pomóc w realizacji planów rozwoju biznesu – zaczynając od pomysłu na  nowy lub udoskonalony produkt, usługę czy technologię, który nasi naukowcy zaproponują przedsiębiorcy przez opracowanie rozwiązania, stworzenie prototypu, a potem produktu o odpowiednio wysokim poziomie technologicznym, monitoring jego eksploatacji aż po pomysły na recykling po zużyciu – wyjaśnia dr hab. inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik, prorektor Politechniki ds. nauki, koordynatorka projektu CeZaR.

Nowoczesna infrastruktura badawcza dla przemysłu i gospodarki

Obecnie nie ma w Małopolsce jednego, dedykowanego współpracy nauka-biznes miejsca, wyposażonego w specjalistyczną infrastrukturę o wysokim stopniu konfigurowalności, w którym przedsiębiorcy z branż kluczowych dla polskiej gospodarki mogliby otrzymać tak kompleksowe wsparcie. Takim miejscem stanie się właśnie Politechnika Krakowska, oferując współpracę w prowadzeniu prac rozwojowych na każdym etapie cyklu życia produktu. (tzw. formuła one stop shop).

– Dzięki nowoczesnej infrastrukturze i specjalistycznym kompetencjom gospodarczym naszej kadry naukowców zaoferujemy przedsiębiorcom wsparcie w ramach szerokiego spektrum tematów – od architektury i urbanistyki, przez automatykę, elektronikę i elektrotechnikę, inżynierię chemiczną, inżynierię lądową i transport, inżynierią materiałową i mechaniczną, inżynierię środowiska, energetykę po informatykę techniczną – mówi rektor Politechniki prof. Andrzej Szarata. – W kompleksowe podejście do rozwiązania problemu przedsiębiorcy zaangażowani będą nasi eksperci z interdyscyplinarnych zespołów badawczych Politechniki Krakowskiej.

W nowym centrum badawczym Politechniki prowadzone będą prace naukowo-badawcze skupione m.in. na zrównoważonym rozwoju, transformacji energetycznej oraz zaawansowanych technologiach inżynierskich. W zakresie usług badawczych nowego centrum będą m.in.:

1. Zrównoważone planowanie przestrzenne i zielono-błękitna infrastruktura

Centrum będzie rozwijać nowoczesne metody monitoringu terenów zielonych i systemów retencji wodnej w miastach, wspierając projektowanie urbanistyczne i dobór zieleni z wykorzystaniem obiektywnych, mierzalnych wskaźników. Prowadzone będą także analizy krajobrazowe oraz opracowywane wytyczne dla lokalizacji nowych inwestycji z uwzględnieniem ich wpływu na środowisko i krajobrazy priorytetowe.

2.  Transformacja przestrzeni miejskiej i budynków

Zespoły badawcze PK skupią się na szybkiej inwentaryzacji istniejącej zabudowy z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informatycznych, rozszerzonej rzeczywistości (VR), druku 3D oraz technologii BIM. Celem będzie opracowanie modeli przekształceń przestrzeni miejskich i obiektów architektonicznych w kierunku neutralności klimatycznej, z optymalizacją pod kątem energooszczędności, odporności ogniowej i konstrukcyjnej.

3. Optymalizacja i modernizacja istniejącej infrastruktury

W centrum będą prowadzone szczegółowe analizy energetyczne, konstrukcyjne i środowiskowe istniejących budynków – zarówno współczesnych, jak i zabytkowych. Centrum wykorzysta modele BIM do oceny efektywności energetycznej, śladu węglowego oraz audytów krajobrazowych i konserwatorskich, a także tworzenia strategii rewitalizacji zabytków.

4. Nowoczesne systemy energetyczne i magazynowanie energii

Badania obejmą rozwój technologii magazynowania energii, w tym gruntowych systemów akumulacji oraz integracji energii produkowanej z OZE (wiatr, woda). Testowane będą elastyczne systemy zasilania, algorytmy sterowania oraz rozwiązania hybrydowe (generacja + magazynowanie). Centrum będzie także opracowywać metodykę prowadzenia procesu konwersji wodoru i ditlenku węgla do chemicznych nośników energii.

5. Analiza wpływu technologii energetycznych na środowisko

Politechnika wesprze m.in. badania wpływu nowych obiektów, w tym  elektrowni wiatrowych na środowisko i krajobraz, opracowując rozwiązania minimalizujące skutki awarii, hałasu, ingerencji w rozwiązania przestrzenne. W tym zakresie badania będą łączyć inżynierię środowiska, energetykę i planowanie przestrzenne.

6. Technologie gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ)

Centrum będzie rozwijać metody odzysku wartościowych substancji z miejskich frakcji odpadowych, takich jak biomasa zielona czy osady ściekowe, a także technologie recyklingu kompozytów z infrastruktury technicznej (np. łopaty turbin wiatrowych). Prace te służą wdrażaniu efektywnych, środowiskowo zoptymalizowanych modeli GOZ.


7. Zaawansowane technologie produkcyjne i regeneracyjne oraz badania w obszarze inżynierii materiałowej i mechanicznej, w tym dotyczące: wytwarzania części maszyn i środków transportu metodami przyrostowymi bez potrzeby tworzenia oprzyrządowania, optymalizacji kształtów i wytrzymałości elementów technicznych, opracowania metod regeneracji przekładni, łożysk i innych mechanizmów dla wydłużenia ich cyklu życia przy minimalizacji śladu środowiskowego, analizy biodegradowalności i ponownego przetwarzania materiałów technicznych, projektowania systemów demontażu i ponownego wykorzystania komponentów technicznych.

Lider transformacji energetycznej i gospodarki obiegu zamkniętego

Dzięki nowemu centrum badawczemu Politechnika Krakowska i Małopolska stanie się liderem w tworzeniu innowacyjnych rozwiązań dla zrównoważonego rozwoju miast, efektywności energetycznej, nowoczesnej produkcji i gospodarki obiegu zamkniętego, przyczyniając się do transformacji środowiskowej i technologicznej w skali krajowej i międzynarodowej.

– Na stworzenie centrum usług badawczych nowej generacji otrzymaliśmy blisko 30 mln unijnego dofinansowania. Nasz sukces w pozyskiwaniu tak znacznych środków na projekt CeZAr to zasługa zespołowej pracy – mówi dr hab. inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik,  pomysłodawczyni i koordynatorka przedsięwzięcia. – Wsparcie merytoryczne przy przygotowywaniu wniosku zapewnił dr hab., inż. Adam Gąska, prof. PK, wsparcie organizacyjne ówcześni dziekani prof. Jerzy Sładek i prof. Andrzej Szarata. W opracowaniu wniosku zaangażowani byli koordynatorzy, reprezentujący wszystkie wydziały uczelni.

W sumie Zarząd Województwa Małopolskiego podjął decyzję o dofinansowaniu 14 projektów z zakresu budowy, rozbudowy, przebudowy lub doposażenia obiektów infrastruktury publicznych organizacji badawczych. Projekt PK znalazł się w TOP 3 listy rankingowej najlepiej ocenionych przedsięwzięć wspólnie z projektami Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN oraz UJ. Na liście są też inwestycje IFJ PAN, Uniwersytetu Rolniczego, Instytutu Botaniki PAN.  Zostanie na nie przeznaczone ponad 213 mln zł.

(m)

Przewijanie do góry