Nasi studenci zaprojektowali przyszłość metra w Krakowie. Wyniki konkursu na projekt stacji „Dworzec Główny”

Prawie setka prac i mnóstwo pomysłów na to, jak mogłaby wyglądać zewnętrzna część stacji metra w Krakowie. Zakończył się studencki konkurs na plakat ilustrujący wizję wejścia do stacji metra „Dworzec Główny”. Młodzi architekci z Politechniki Krakowskiej pokazali, że przyszłość transportu w Krakowie może być funkcjonalna, estetyczna, artystyczna – i bardzo inspirująca.
Studenckie wizje zaproszeniem do dyskusji

– To, co zobaczyliśmy, przerosło nasze oczekiwania. Kreatywność, odwaga i wrażliwość na miejską przestrzeń – tym wykazali się młodzi architekci. Ten konkurs nie miał wyłonić projektu do realizacji, ale wizję, która poruszy wyobraźnię i zaprosi do dyskusji. I to się udało – mówi Stanisław Mazur, I Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa. – Kraków przygotowuje budowę metra także w przestrzeni miasta, aby wzmacniać świadomość mieszkańców, że projekt metro jest w trakcie przygotowania. Chcemy, by krakowianki i krakowianie byli współtwórcami tego projektu – od strony funkcjonalnej i estetycznej.
Spośród aż 92 nadesłanych prac jury wybrało trzy najlepsze: autorstwa Anny Bryksy (opiekun: dr inż. arch. Anna Mielnik), Jana Meresa (opiekun: dr inż. arch. Maciej Skaza) oraz Katarzyny Półchłopek (opiekun: prof. Maria Jolanta Żychowska). Dodatkowo przyznano dwie nagrody specjalne – I Zastępcy Prezydenta Miasta Krakowa, Stanisława Mazura oraz Rektora Politechniki Krakowskiej, Andrzeja Szaraty. Wyróżnienie Prezydenta otrzymał zespół w składzie: Małgorzata Łyko, Weronika Florek, Małgorzata Węgrzyn i Jakub Targosz (opiekun: dr inż. arch. Hanna Hrehorowicz-Gaber), natomiast Rektor nagrodził zespół Marty Szleper i Patryka Tatary (opiekun: dr inż. arch. Filip Suchoń).
– Cieszy nas ogromne zainteresowanie konkursem – ponad 90 zgłoszonych prac to dowód na to, że nasi studenci chcą aktywnie uczestniczyć w kształtowaniu przyszłości miasta. Projekty były śmiałe, nieszablonowe, pełne świeżych idei. Pokazują, jak duży potencjał twórczy drzemie w młodym pokoleniu projektantów – mówi prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej. – Choć koncepcje mają charakter ideowy, już dziś mogą inspirować do dalszych działań i być ważnym głosem w miejskiej debacie o przestrzeni publicznej. To dla nas duża satysfakcja, że Politechnika Krakowska jest miejscem, w którym rodzą się idee służące całej wspólnocie miejskiej.
Od rzeźby do witrażu

Nagrodzone projekty prezentują trzy zupełnie różne, a zarazem wyjątkowo dojrzałe wizje tego, jak mogłoby wyglądać wejście do stacji metra „Dworzec Główny”. Anna Bryksy zaproponowała monumentalną rzeźbiarską formę – klin z surowego materiału, inspirowany brutalizmem i minimalizmem, który staje się nie tylko punktem dostępu do komunikacji, ale też symboliczną bramą i miejskim znakiem tożsamości. Jan Meres sięgnął po krakowską tradycję witrażownictwa, tworząc ażurową strukturę ze szkła barwionego w masie i stali nierdzewnej, reagującą na światło i otoczenie – funkcjonalną, ale też poetycką instalację publiczną. Z kolei Katarzyna Półchłopek zaprojektowała lekką, organiczną konstrukcję zadaszenia w odcieniu błękitu, inspirowaną logo Krakowa – nowoczesną formę architektury parametrycznej, która łączy estetykę z użytecznością i z każdej strony przypomina literę „M”, stając się współczesnym symbolem miejskim.
Metro – technologia wpisana w charakter miasta
Prace oceniane były przez jury złożone z przedstawicieli władz miasta i uczelni. Poza I zastępcą Prezydenta Miasta oraz rektorem Politechniki Krakowskiej, w skład jury weszli również: prof. dr hab. inż. arch. Magdalena Kozień-Woźniak – dziekan Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, prof. dr hab. inż. arch. Tomasz Kozłowski – prodziekan ds. organizacji WA PK oraz komisarz konkursu dr inż. arch. Grzegorz Twardowski.
Prof. Magdalena Kozień-Woźniak podkreśla, że uczestnicy konkursu znakomicie zrealizowali idee za nim stojące: – Artystyczne wizje przyszłych architektów miały być pretekstem do dyskusji na temat współczesnych wyzwań przestrzennych i komunikacyjnych Krakowa. Miały pokazać, że projekt metra w Krakowie to nie tylko odpowiedź na potrzeby komunikacyjne i przedsięwzięcie technologiczne. To też interwencja w przestrzeń miejską, która powinna harmonizować innowacyjne rozwiązania z charakterem i tradycją miasta. Pomysły naszych studentów doskonale wpisują się w te intencje konkursu. Wyjście z metra przed Dworcem Głównym w Krakowie nie tylko wskazuje lokalizację stacji podziemnej. Wyjście z metra na placu w centrum Krakowa może być wieżą widokową, muzeum, a nawet witrażem, czyniąc metro elementem kształtującym przestrzeń publiczną miasta.

Każda z nagrodzonych prac również uhonorowana nagrodą finansową – zarówno dla autorów, jak i opiekunów naukowych. Wyróżnione projekty, choć mają charakter koncepcyjny, odgrywają ważną rolę – inicjują rozmowę o tym, jak metro w Krakowie ma wyglądać nie tylko od strony inżynieryjnej, ale także wizualnej i społecznej.
– Dla studentów to wyjątkowa okazja, by ich głos został naprawdę usłyszany i doceniony. A dla miasta – szansa na zobaczenie przyszłości oczami tych, którzy już niedługo będą ją współtworzyć zawodowo. Cieszymy się, że możemy być częścią tego procesu – mówi Monika Firlej, dyrektor FutureLab Politechniki Krakowskiej. – Zespoły studenckie miały okazję również na rozwój interdyscyplinarny dzięki wykładom eksperckim, które odbywały się w ramach konkursu, poszerzyć horyzont poza wiedzę architektoniczną. Prace, które powstały, to nie tylko estetyczne propozycje – to również głos pokolenia, które marzy o Krakowie funkcjonalnym, zielonym i otwartym – dodaje.
Mieszkańcy docenili grę tradycji i nowoczesności
Od dnia ogłoszenia wyników konkursu za pośrednictwem głosowania na oficjalnym profilu miasta na Facebooku można było wybrać jedną z 23 nominowanych prac, która otrzyma Nagrodę Mieszkańców. To była okazja, by krakowianie włączyli się w kształtowanie wizji metra – wskazując projekt, który ich zdaniem najlepiej oddaje ducha miasta, łączy estetykę z funkcjonalnością i może stać się rozpoznawalnym symbolem nowoczesnego Krakowa.
10 czerwca ogłoszono, że internauci za najlepszy projekt uznali pracę Jana Meresa, studenta Politechniki Krakowskiej, który zaproponował wyjątkową koncepcję wejścia do stacji metra inspirowaną tradycją krakowskiego witrażownictwa. Instalacja nie tylko prowadzi do wejścia podziemnego – jest artystycznym punktem orientacyjnym, który łączy funkcję użytkową z estetyką. Odwołania do twórczości Stanisława Wyspiańskiego nie są tu dosłowne – to raczej duchowa inspiracja, która splata dziedzictwo z nowoczesnym językiem miejskiej architektury.

– Pracując nad tym projektem chciałem stworzyć coś co będzie połączeniem naszych tradycji, naszej historii z nowoczesnością. Moim celem było wejście do metra, które nie tylko spodoba się architektom, ale też ludziom, którzy na co dzień będą z metra korzystać. Dodać pewien mały detal ulepszający każdy krajobraz, w który zostanie wrzucony niezależnie od regionu Krakowa – mówi nagrodzony Jan Meres, który wcześniej otrzymał za swoją prace także nagrodę główną.
ZOBACZ NOMINOWANE PRACE
Wystawa z uczelni prosto do przestrzeni Krakowa
Materiały konkursowe zostaną wykorzystane w działaniach komunikacyjnych miasta – jako punkt wyjścia do rozmów o tym, jak powinno wyglądać metro w Krakowie. Już wkrótce wybrane prace będzie można zobaczyć w przestrzeni publicznej – na specjalnej wystawie na Plantach – przy tunelu pieszym w kierunku Placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego i dworca Kraków Główny.
Konkurs na poster, przedstawiający wizję wejścia do stacji metra Dworzec Główny w Krakowie organizowany był we współpracy Politechniki Krakowskiej, jednostek uczelni – Wydziału Architektury i FutureLab-a PK oraz miasta Kraków. Patronat honorowy nad projektem sprawował prezydent Krakowa Aleksander Miszalski.