Eksperci na PK o sztucznej inteligencji na rynku pracy: gdzie wesprze, gdzie zagrozi?

Służba zdrowia, opieka nad osobami starszymi, budownictwo, transport, usługi i produkcja. To przykłady działalności, w których sztuczna inteligencja nigdy człowieka do końca nie zastąpi, ale może go wspomóc. O tym m.in. mówił dr Grzegorz Gancarzewicz, matematyk z Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Krakowskiej, w wystąpieniu pt. “Sztuczna inteligencja na rynku pracy – szansa czy zagrożenie?” podczas konferencji naukowej “Transformacja Państwowej Inspekcji Pracy w XXI w. – rewolucja czy konieczność?” Odbyła się 25 czerwca 2024 roku w Pawilonie Konferencyjno-Wystawowym “Kotłownia” PK.
AI to przede wszystkim narzędzie

Konferencja została zorganizowana wspólnie przez PK oraz Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat w Krakowie z okazji 105-lecia istnienia tej drugiej. Tematem przewodnim były nowe technologie i ich udział w zmieniającym się rynku pracy, a szczególnie wpływ sztucznej inteligencji. W swoim wykładzie dr Grzegorz Gancarzewicz (na zdjęciu) podkreślał, że algorytmy AI nie są na tyle zaawansowane, aby bezbłędnie wykonywać skomplikowane zadania, ale są stale udoskonalane i z czasem będą niezbędnym narzędziem w prawie wszystkich gałęziach gospodarki. Zdaniem eksperta nie należy obawiać się rychłego zastąpienia pracy ludzkiej przez maszyny, póki te maszyny nie są sterowane autonomicznie systemami sztucznej inteligencji. Takie maszyny wprawdzie istnieją w halach montażowych producentów aut, ale nadal wymagają nadzoru i kontroli przez człowieka.
– AI nie będzie np. wykonywać prac budowlanych za robotników jeszcze przez wiele lat, ale przy projektowaniu, diagnostyce, planowaniu remontów, wykonywaniu różnych pomiarów czy ocenianiu urządzeń pomiarowych już niedługo jak najbardziej będzie można wykorzystywać urządzenia teleinformatyczne – mówi dr Gancarzewicz.
Rządy muszą mieć oczy szeroko otwarte
Zdaniem eksperta ogromną rolę w regulacji algorytmów sztucznej inteligencji na rynku pracy odgrywają poszczególne państwa, ale też organizacje ponadnarodowe jak Unia Europejska. Niezbędną rzeczą jest nowelizacja przepisów prawa w taki sposób, aby wykorzystanie AI przez przedsiębiorstwa, zarówno prywatne jak i publiczne, nie odbywało się w sposób niekontrolowany. Może to mieć katastrofalne skutki przykładowo dla systemu emerytalnego. Składki przyszłych pracowników mają za zadanie finansować obecne emerytury. Drugą grupą społeczną, którą radykalne wdrażanie systemów AI dotknęłoby najmocniej, są ludzie młodzi.
– Zakładając hipotetyczną sytuację likwidacji np. kilku milionów etatów na rzecz automatyzacji, to de facto wywróciłoby to do góry nogami życie kilkunastu milionów ludzi. Żaden rząd nie dopuści do takiej sytuacji, żeby na skutek wykorzystania zaawansowanych technologii doprowadzić do społecznego przewrotu na taką skalę – podkreśla ekspert PK.
Zagrożenia są, ale zalet jest więcej
Wpływ na rynek pracy nie jest zresztą jedynym powodem, czemu prawna regulacja algorytmów AI jest konieczna. Masowe wykorzystywanie tego oprogramowania do generowania obrazów, dźwięków i filmów stanowi istotny problem w dobie braku czasu użytkowników sieci na weryfikację prawdziwości treści udostępnianych w Internecie. Zalet AI jednak zdaniem dr Gancarzewicza wciąż jest więcej, bo jak wynika z przeprowadzonej przez niego anonimowej ankiety chociażby studenci i studentki informatyki na Politechnice Krakowskiej z powodzeniem używają sztucznej inteligencji w codziennej pracy.
- 98% ankietowanych zadeklarowało wykorzystanie AI w nauce i pracy zawodowej
- 100% ankietowanych stwierdziło braki merytoryczne w odpowiedziach jakie uzyskiwali od np. Chat’a GPT, w zagadnieniach dot. nauk ścisłych
- 80% ankietowanych sprawdzało odpowiedzi generowane przez AI w niezależnych źródłach
- 44% ankietowanych uznało, że AI stanowi zagrożenie na rynku pracy
- 97% ankietowanych stwierdziło, że sztuczna inteligencja będzie ich wspierała w pracy zawodowej
– Na pewno wykorzystanie sztucznej inteligencji zmieni pracę większości pracowników. Nawet w takich zawodach, które z pozoru nie wykorzystują rozwiązań teleinformatycznych jak np. dobór materiałów budowlanych. Przypuśćmy, że ekipa remontowa z Polski wyjeżdża do innego kraju, gdzie nie zna nazw handlowych produktów jakie są im potrzebne. Wiadomo, że nie wszystkie farby można łączyć ze sobą, podobnie jest z klejami itd. AI może w takiej sytuacji przygotować bazę danych produktów handlowych na terenie danego kraju w języku użytkownika wraz z wszystkimi lub konkretnymi parametrami go interesującymi – mówi dr Gancarzewicz.
Ewolucja bardziej niż rewolucja
Obecnie nie istnieje żaden system sztucznej inteligencji, który byłby całkowicie poza kontrolą człowieka, co jednocześnie pokazuje, że AI może też generować miejsca pracy. Ktoś musi taki system wdrożyć, a ktoś inny potem się nim opiekować. Ktoś może zadawać algorytmowi pytania, a następnie sprawdzać poprawność odpowiedzi i tak uzyskane rozwiązania przekazywać dalej do poszczególnych działów. Nowe technologie oznaczają też rewolucję w edukacji, która prędzej czy później będzie musiała wdrożyć naukę trenowania modeli sztucznej inteligencji, ale też metod weryfikacji uzyskanych z tych modeli wyników. Wyniki te potem mogą stanowić podstawę do dalszej pracy specjalistów w określonej dziedzinie.
Przykładowo podczas konferencji naukowej potencjalne zastosowania AI w budownictwie przedstawił dr hab. inż Wojciech Drozd, prof. PK z Wydziału Inżynierii Lądowej PK (na zdjęciu obok z prawej, ze współprelegentem dr inż. Marcinem Kowalikiem).
W swoim wykładzie “Wykorzystanie technologii sztucznej inteligencji przy planowaniu bezpieczeństwa wybranych robót budowlanych” wykazywał, że poprzez zadawanie pytań Chat’owi GPT można przygotować plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia dla wznoszenia budynków. Pytania muszą być szczegółowe, żeby odpowiedzi spełniały wymogi takiego planu, ale da się wygenerować wersję szkieletową, którą następnie eksperci budowlani mogą rozwinąć do pełnoprawnej. – Badania wykazały bardzo rozbudowany zakres słowotwórczy generowanych odpowiedzi, elokwencję w prezentowanych odpowiedziach, szeroki zakres danych liczbowych jak również trafność sformułowanych kwestii – mówi prof. Wojciech Drozd.
W styczniu 2024 roku Ministerstwo Cyfryzacji powołało zespół doradczy “PL/AI Sztuczna inteligencja dla Polski”, który ma przygotowywać rekomendacje wykorzystania AI do usprawnienia konkretnych obszarów działania Państwa. Podczas konferencji na PK unijną regulację AI ACT przedstawiał Kamil Giera, Departament Badań i Innowacji Ministerstwa Cyfryzacji. Pozostałe poruszone tematy to m.in. zmiany prawne w stosunku pracy wobec nowych technologii, wykorzystanie AI do poprawy BHP czy zwiększania bezpieczeństwa konstrukcyjnego budynków.
(jp)
Galeria zdjęć z wydarzenia
Czytaj także: