Inżynierskie pospolite ruszenie dla powodzian. Rozmowa z koordynatorem pomocy Filipem Pachlą, prof. PK, wiceprezesem PIIB

Dr hab. inż. Filip Pachla, prof. PK z Katedry Mechaniki Budowli i Materiałów Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej, wiceprezes Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, uczestniczy w koordynacji inżynierskiego wsparcia specjalistów z całej Polski dla mieszkańców i regionów dotkniętych powodzią.
– Powódź wywołała prawdziwe ”inżynierskie pospolite ruszenie”. Chęć pomocy mieszkańcom i samorządom dotkniętych kataklizmem w ocenie dróg, mostów, budynków zgłaszają inżynierowe z całej Polski, także specjaliści z Politechniki Krakowskiej. Jak ten ruch się zaczął?
Dr hab. inż. Filip Pachla, prof. PK: – Inżynierowie ruszyli do pomocy już na samym początku tej katastrofalnej powodzi. W odpowiedzi na apel Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (PIIB) zgłaszali się z takimi deklaracjami do izb okręgowych. Jednocześnie pomoc organizował Instytut Badawczy Dróg i Mostów (IBDiM), który poprosił o wsparcie Politechnikę Krakowską, a także PIIB. Podobnie jak nasza uczelnia, także Polska Izba Inżynierów Budownictwa, bez wahania podjęła tę współpracę. Do akcji pomocy z całej Polski zgłosiło się już 780 inżynierów budownictwa, a więc specjalistów ze stosownymi uprawnieniami. Ta liczba cały czas się zmienia, co chwilę zgłaszają się nowe osoby, które bezinteresownie chcą nieść pomoc. Zgłaszają się osoby o różnych specjalnościach. W naszej organizacji zrzeszamy blisko 120 tys. inżynierów wszystkich specjalności: konstrukcyjno-budowlanej, inżynieryjnej, mostowej, drogowej, kolejowej w zakresie kolejowych obiektów budowlanych, kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym, hydrotechnicznej, wyburzeniowej oraz instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń: telekomunikacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, elektrycznych i elektroenergetycznych. Każdy może się przydać.
– Jak ta pomoc inżynierska jest teraz zorganizowana? Sygnały o potrzebach napływają do IBDiM czy może do Waszych izb? Koordynacja jest bardzo ważna, żeby nie wywoływać dodatkowego chaosu i działać sprawnie, wspierając inspektorów nadzoru budowlanego, którzy w pierwszej kolejności wykonują obowiązki nadzorcze.
– W przypadku obiektów kubaturowych otrzymywaliśmy zapotrzebowanie na wykonanie ocen od służb nadzoru budowlanego i na tej podstawie ocenialiśmy obiekty. W przypadku infrastruktury, w porozumieniu z Instytutem Badawczym Dróg i Mostów, inżynierowie wykonują przeglądy obiektów, które wskaże Instytut oraz tych obiektów, które zgłaszane są bezpośrednio przez Wojewódzkie Inspektoraty Nadzoru Budowlanego, Główny Urząd Nadzoru Budowalnego czy samorządy. Jesteśmy w stałym kontakcie z wojewodami i prezydentami miast, burmistrzami, wójtami.
– Jakie działania podejmą inżynierowie w miastach, gminach dotkniętych powodzią? Co jest teraz najważniejsze?
– Wszystkie nasze działania są uzgadniane na miejscu w porozumieniu z lokalnymi koordynatorami. A najważniejsze teraz zdecydowanie jest bezpieczeństwo! Ludzie muszą mieć pewność, że mogą bezpiecznie wrócić do domu lub – co gorsza – muszą wiedzieć, że nie będą mogli do niego wrócić. W pierwszej kolejności inżynierowie z uprawnieniami dokonują oceny uszkodzeń budynku oraz możliwości ich użytkowania po powodzi. To jest teraz najważniejsze. W dalszej części możliwe będzie oszacowanie kosztów związanych przywróceniem właściwego stanu technicznego obiektów. Wszystkie sprawdzone przez nas obiekty są oznakowane, a protokoły z przeglądu przesyłane dalej do inspektoratów nadzoru.
– Czy każdy dom, który woda zalała, np. od piwnic do poziomu 1. pietra, wymaga teraz sprawdzenia?
– Powódź niesie za sobą katastrofalne skutki, każdy obiekt powinien być poddany ocenie stanu technicznego po zaistniałej sytuacji.
– Czym taka ocena się kończy – jakąś opinią, rekomendacjami? Co z Waszej pracy będzie dalej wynikać?
– Na tym etapie określany jest tylko stan uszkodzeń. Oględziny kończą się wydaniem protokołu, w którym jest informacja odnośnie możliwości użytkowania obiektu lub jego wyłączenia z użytkowania. W niektórych przypadkach możliwa jest jego ograniczona eksploatacja, np. wprowadzenie ograniczenia tonażowego na moście czy wiadukcie.
– Biorąc pod uwagę skalę zniszczeń, rozległość terenów dotkniętych powodzią ile czasu zajmie taka inżynierska diagnostyka? I co już po tych pierwszych dniach o stanie dróg, mostów, domów po powodzi możecie powiedzieć?
– Czas ciężko oszacować, wciąż są miejsca, gdzie takie przeglądy nie były wykonywane. W wielu przypadkach przeglądy będą musiały być powtórzone w najbliższym czasie, gdyż woda powoli opadając zmienia również warunki gruntowe. W konsekwencji wiele uszkodzeń może się uaktywnić w najbliższym czasie, jesteśmy na to gotowi i już dokonujemy takich weryfikacji. Skala zniszczeń jest zróżnicowana. W niektórych miejscowościach doszło „jedynie” do zalania, w innych jak np. Lądek Zdrój, gdzie wielu naszych inżynierów prowadzi przeglądy, część obiektów została wręcz zniszczona falą napierającej wody. Tam, gdzie ocena stanu technicznego już się odbyła, woda opadła, powoli wkraczamy w fazę, gdzie właściciele będą mogli wracać do budynków, a eksperci będą mogli szacować straty.
– A ile czasu zajmie odbudowa infrastruktury w regionach powodzi? Da się to oszacować – to będą lata? No i jak odbudowywać z głową, żeby to co zostanie ponownie zbudowane czy naprawione było bardziej odporne na takie zjawiska jak powódź? Specjaliści prognozują, że będzie takich zjawisk więcej. Da się tak zbudować drogę, chodnik tak, by przetrwały taką powódź?
– To wymaga strategicznego działania i funduszy. Musimy czekać na decyzje rządu w tej sprawie. Co do mądrej odbudowy – wszystko trzeba odpowiednio planować, projektować i wykonywać, a później dbać o stan techniczny obiektów inżynierskich gwarantujących bezpieczeństwo. To rola inżynierów budownictwa, ale i specjalistów innych branż – hydrologów, geotechników, których również nie brakuje w polskich ośrodkach naukowych. Stan infrastruktury przeciwpowodziowej jest tutaj bardzo ważny.
– Jakie rady inżynier ma dla rodziny, której dom został zalany? Na co zwrócić uwagę przy jego remoncie?
– Przede wszystkim spróbować nie poddawać się emocjom i skorzystać ze specjalistycnego wsparcia – zaufać inżynierom!
(m)