Mamy Living Lab! Zbadamy nowe technologie dla zeroemisyjnych budynków i pomożemy firmom wprowadzać je na rynek

22.11.2024
Udostępnij ten artykuł:
Cztery osoby przecinają symbolicznie wstęgę w kolorze granatowym, od prawej: prorektor PK prof. PK Katarzyna Bizon, dziekan WIL prof. PK Lucyna Domagała, dziekan WIEiK prof. PK Maciej Sułowicz i kanclerz PK Agnieszka Kostecka-Stec
Otwarcia Living Lab-u dokonali, od prawej: prorektor PK prof. PK Katarzyna Bizon, dziekan WIL prof. PK Lucyna Domagała, dziekan WIEiK prof. PK Maciej Sułowicz i kanclerz PK Agnieszka Kostecka-Stec / Fot. Jan Zych

Living Lab Politechniki Krakowskiej już działa! To żywe laboratorium badawcze, które posłuży naukowcom i studentom m.in. do testowania technologii i produktów dla niemal zeroemisyjnego budownictwa. Będzie w nim też można badać np. wpływ smogu na jakość powietrza wewnątrz budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej. Firmy dostaną tu pomoc w badaniu i certyfikowaniu swoich innowacyjnych rozwiązań, dzięki czemu wprowadzą je na polski i europejski rynek. Krakowski Living Lab  jest częścią międzynarodowej sieci ekosystemu otwartej innowacji, która powstała w ramach unijnego projektu „MEZeroE” (finansowanego w kwocie blisko 15 mln euro z programu Horyzont 2020). Bierze w nim udział aż 27 partnerów z całej Europy – instytucji badawczych, firm, podmiotów publicznych. Politechnika Krakowska, reprezentowana przez Wydział Inżynierii Lądowej, jest polskim liderem przedsięwzięcia, którego główny cel to wspieranie transformacji sektora budowlanego w kierunku zdrowej zeroemisyjności. Oficjalne otwarcie Living Lab-u odbyło się 22 listopada 2024 r. na kampusie głównym PK m.in. z udziałem władz uczelni i wydziałów, zaangażowanych we współpracę przy jego powstaniu.

Żywe laboratorium dla zdrowego budownictwa

Projekt MEZeroE („Measuring Envelope products and systems contributing to next generation of healthy nearly Zero Energy Buildings”) tworzy otwartą platformę usługową, na której firmy i instytucje badawcze mogą testować, rozwijać i wdrażać innowacyjne technologie przyczyniające się do zmniejszenia emisji CO2. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają Living Laby – żywe laboratoria, czyli rzeczywiste budynki, w których partnerzy projektu instalują swoje rozwiązania technologiczne i testują je podczas codziennego użytkowania w rzeczywistych warunkach. Kluczowe obszary działania MEZeroE i wchodzących w ich skład Living Lab-ów obejmują: badanie nowych materiałów budowlanych o niskiej emisji, optymalizację systemów energetycznych w budynkach, testowanie i certyfikowanie technologii zeroemisyjnych, wdrażanie inteligentnych systemów zarządzania energią.

Jeden z Living Lab-ów, o takich właśnie szerokich możliwościach badawczych, zaczął właśnie działać na Politechnice Krakowskiej. Powstał w całkowicie wyremontowanym dawnym budynku badawczym Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej. Przed modernizacją w obiekcie przeprowadzono badania jego stanu technicznego, szczelności obudowy, detekcję mostków termicznych przy użyciu kamery termowizyjnej, analizę komfortu cieplnego wewnątrz pomieszczeń, pomiary akustyczne. Badania wykazały,  że aby zmienić się w żywe laboratorium, budynek musi przejść gruntowną przebudowę. Został wyposażony w nowe stanowiska badawcze, czujniki, innowacyjne elementy konstrukcji, różne systemy dociepleń, innowacyjne okna, drzwi, systemy rolet okiennych itd. W ramach projektu MEZeroE i przy zaangażowaniu finansowym uczelni oraz partnerów projektu konstrukcja budynku została wzmocniona za pomocą polimerowych złączy podatnych (przez firmę FLEX&ROBUST), zainstalowano okna z poliuretanowej biopianki hiszpańskiej (firmy Indresmat), zintegrowane z żaluzjami włoskiej firmy Pellini (wszystkie trzy firmy są partnerami projektu). TermoOrganika dostarczyła system ocieplenia budynku, a firma Domidor drzwi wewnętrzne. Prace wykończeniowe wspomogła spółka  Akopol. Stworzenie Living Lab-u wsparli także: Cechini, Fundacja Wspierania Budownictwa Zrównoważonego, Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego, FutureLab Politechniki Krakowskiej oraz firmy Modea, Aluprof i El-Piast.

Pięć osób pozuje do zdjęcia, od lewej: prof. Arkadiusz Kwiecień, dr inż. Katarzyna Nowak-Dzieszko, dziekani WIL i WIEiK oraz dr inż. Aneta Nowak-Michta
od lewej: prof. Arkadiusz Kwiecień, mgr inż. Katarzyna Nowak-Dzieszko, dziekani WIL i WIEiK oraz dr inż. Aneta Nowak-Michta / Fot. Jan Zych

– Teraz to doskonały przykład miejsca, gdzie innowacyjne technologie związane z efektywnością energetyczną i zrównoważonym budownictwem są w praktyce testowane, dostarczając cennych danych do dalszego rozwoju tych rozwiązań – mówi mgr inż. Katarzyna Nowak-Dzieszko z zespołu naukowego projektu MEZeroE  na PK, koordynatorka prac nad Living Lab-em. Jak wyjaśnia naukowczyni, Living Lab Politechniki jest od teraz elementem europejskiej platformy usługowej MEZeroE, która będzie wspierała producentów w szybkim oznakowaniu znakiem CE i wprowadzaniu na rynek innowacyjnych wyrobów i systemów budowlanych, przyczyniających się do budowy zdrowych budynków nowej generacji o niemal zerowym zużyciu energii.

– Znak CE potwierdza, że dany produkt został zbadany przez producenta i uznany za spełniający wymogi Unii Europejskiej, dotyczące zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Producent nowego wyrobu budowlanego , chcąc go wprowadzić na rynek europejski , musi przejść całą ścieżkę certyfikacji zgodnie z prawem unijnym, a to trudny proces. Zwłaszcza w przypadku rozwiązań innowacyjnych, dla których nie ma jeszcze norm. Zgłaszając się z produktem do platformy MEZeroE producent uzyska kompleksową pomoc w tym, w Polsce udzieli jej Politechnika Krakowska – mówi dr inż. Aneta Nowak-Michta, kierownik Centrum Certyfikacji Budowlanej Wydziału inżynierii Lądowej PK.

Urządzenie w laboratorium
Fot. Jan Zych

Agenda nowych badań już gotowa

Living Lab PK ma już gotową agendę badawczą na nowy rok. W laboratorium będą prowadzone m.in. badania jakości powietrza wewnętrznego, poziomy zanieczyszczeń, CO2 oraz parametry komfortu cieplnego. Przeanalizowany zostanie wpływ zastosowanych rozwiązań na warunki wewnątrz budynku.  –   Przed modernizacją i po modernizacji prowadzony jest – za pomocą dostarczonych w ramach projektu czujników NUVAP oraz Greenteg – monitoring poziomu stężenia pyłów zawieszonych PM10, PM2.5, stężenia dwutlenku węgla, poziom formaldehydu, parametrów komfortu cieplnego, temperatury i  wilgotności powietrza, prędkości przepływu powietrza, temperatury promieniowania. Pomiary dostarczą nam na pewno ciekawych danych, uzupełniających nasze prace badawcze  dotyczące m.in. wpływu smogu na jakość powietrza w budynkach edukacyjnych – mówi mgr inż. Katarzyna Nowak-Dzieszko.

Budynek Living Lab-u jest gotowy do użytkowania i do zajęć dydaktycznych ze studentami budownictwa i innych kierunków, związanych z technologiami służącymi zeroemisyjności. Badania mogą tu prowadzić zarówno pracownicy uczelni, jak i doktoranci i studenci w ramach swoich projektów badawczo-naukowych. W oficjalnym otwarciu centrum badawczego – kompaktowego w formie, ale potężnego w funkcjonalności i międzynarodowym zasięgu działania – uczestniczyli m.in. prorektor ds. kształcenia i współpracy z zagranicą dr hab. inż. Katarzyna Bizon,  dziekani Wydziałów Inżynierii Lądowej oraz Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej  dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof. PK i dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK, kanclerz PK Agnieszka Kostecka-Stec, a także liczne grono uczestników projektu, przedstawicieli firm i podmiotów go wspierających.

Living Lab na PK powstał w ramach drugiego etapu projektu MEZeroE. Ten etap polegał właśnie na instalowaniu i testowaniu w rzeczywistych budynkach – żywych laboratoriach – innowacyjnych wyrobów partnerów przemysłowych, w celu uzyskania opinii od użytkowników, a także weryfikacji ich wydajności w codziennym życiu. Na terenie kampusu PK powstało żywe laboratorium pod nadzorem mgr inż. Katarzyny Nowak-Dzieszko.

Dr inż. Katarzyna Nowak-Dzieszko przy aparaturze laboratoryjnej
Fot. Jan Zych

W ramach MEZeroE też linia badawcza – 32 stanowiska testowe, 10 typów wyrobów budowlanych

Pierwszy etap projektu projektu MEZeroE polegał na zbudowaniu, uruchomieniu i przetestowaniu 9 linii badawczych (PM&VL) w jednostkach naukowo-badawczych uczestniczących w projekcie. Jedna z takich linii pilotażowych – do pomiarów i weryfikacji – powstała na Politechnice Krakowskiej. Została podzielona na cztery sublinie badawcze: mechaniczną, trwałościową, wibroakustyczną i termiczną. Linie badawcze zostały przetestowane podczas badań innowacyjnych wyrobów budowlanych, produkowanych przez partnerów przemysłowych projektu MEZeroE.  Zespół PM&VL7 na Politechnice – w ramach testowania – przygotował 32 nowe stanowiska badawcze, opracował nowe, w wielu przypadkach innowacyjne procedury badawcze, które sprawdził na 10 typach wyrobów budowlanych. Testom poddane były: membrany, taśmy oraz połączenia membrana-taśma-membrana włoskiej firmy ROTHOBLAAS, kurtyny oraz wsporniki elewacyjne hiszpańskiej firmy FLEXBRICK, ramy okienne oraz płyty warstwowe hiszpańskiej firmy INDRESMAT, kompozyty, iniekcje i powłoki firmy FLEX&ROBUST.

Politechniczna linia badawcza PM&VL7, jako jedna z dziewięciu linii badawczych, prezentuje usługi na cyfrowej platformie usług MEZeroE. Platforma tworzy otwarty ekosystem do opracowywania, testowania i zwiększania skali inteligentnych, biopochodnych i zorientowanych na człowieka produktów elewacyjnych. Łączy infrastrukturę oraz wiedzę ośrodków akademickich i badawczych z innowacyjnymi rozwiązaniami proponowanymi przez przemysł. Została stworzona z myślą o trendach Przemysłu 4.0, szybkim podejmowaniu decyzji i podejściu zdecydowanie zorientowanym na klienta. MEZeroE towarzyszy europejskim przedsiębiorstwom, które decydują się na przyjęcie podejścia otwartych innowacji.

Aparatura w nowym laboratorium PK
Fot. Jan Zych

W ramach projektu MEZeroE na potrzeby linii badawczej PM&VL7 zakupiono aparaturę do badań dla naukowców Wydziału Inżynierii Lądowej. To m.in.: siłownik hydrauliczny pracujący w trybie statycznym i dynamicznym, głośnik wszechkierunkowy, stukacz znormalizowany, boom obrotowy oraz zaawansowany analizator dźwięku do badań wibroakustycznych, do badań starzeniowych komory XE, UV, deszczu, kondensacji, zmiennej temperatury oraz zmiennej wilgotności względnej, spektrometr IR z transformacją Fouriera z przystawką ATR, a także oprogramowanie do obróbki danych pomiarowych oraz urządzenia pomocnicze ułatwiające przeprowadzanie pomiarów.

Projekt MEZeroE, w którym uczestniczy Politechnika, zrzesza 27 partnerów z Włoch, Austrii, Hiszpanii, Słowenii, Danii, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii oraz Polski, którą reprezentują Politechnika Krakowska i spółka FlexAndRobust Systems (powstała w celu komercjalizacji technologii złączy polimerowych, rozwijanej na PK). Na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej jest realizowany pod kierownictwem prof. Arkadiusza Kwietnia (od stycznia 2021 r. do stycznia 2026 r.). Dotacja dla MEZeroE z funduszy Komisji Europejskiej przeznaczonych na działania innowacyjne w ramach programu Horyzont 2020 wynosi 14 728 371 euro,  z czego 817 375 euro (5,5% udziału) przypada na Politechnikę Krakowską. Kwota ta pozycjonuje  uczelnię na 4. pozycji spośród 27 beneficjentów. W projekcie pracuje ponad 30 naukowców z Wydziału Inżynierii Lądowej PK.

(m)

Galeria zdjęć z otwarcia Living Lab-u Politechniki Krakowskiej

Profil MEZEroE Polska na LinkedIn

Profil MEZeroE Living Lab Cracow na Facebooku

Przewijanie do góry