Nauka dla dziedzictwa narodowego. Zamek Królewski na Wawelu i Politechnika zacieśniają współpracę

Zamek Królewski na Wawelu i Politechnika Krakowska rozpoczynają nowy etap współpracy na rzecz ochrony jednego z najważniejszych miejsc polskiego dziedzictwa narodowego. We wtorek 17 marca porozumienie w tej sprawie podpisali dyrektor Zamku prof. dr hab. Andrzej Betlej oraz rektor PK prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata. Umowa formalizuje wieloletnie wspólne działania naukowców i muzealników oraz otwiera nowe możliwości badań, projektów architektonicznych i inicjatyw edukacyjnych związanych z historią i ochroną Wawelu.

Zamek Królewski wraz z wawelskim wzgórzem to jedno z miejsc o największym znaczeniu historycznym i kulturalnym w Polsce. Wielowiekowa siedziba królów i symbol polskiej państwowości, od roku 1930 r. jest jednym z najważniejszych muzeów w kraju, przechowującym cenne zespoły obrazów, grafik, rzeźb, tkanin, wyrobów złotniczych, militariów, porcelany i mebli.

–  To dla nas wyjątkowo ważna chwila. Historia Politechniki tu się zaczęła. Właśnie na Wawelu w 1945 roku pierwszą siedzibę znalazł  nasz Wydział Architektury – mówił prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej podczas sygnowania umowy w Sali Sigmunda Zamku Królewskiego. – Od początku istnienia uczelni nasi specjaliści, studenci i absolwenci byli zaangażowani w działania związane z  zachowaniem zabytkowej wartości Zamku Wawelskiego jako unikatowego obiektu dziedzictwa światowego oraz pomnika polskiej historii i tradycji. Porozumienie pieczętuje nasze wieloletnie wspólne działania i otwiera nowe możliwości dla specjalistów z obu instytucji oraz naszych studentów i doktorantów PK.

 Wśród najważniejszych obszarów współpracy będą:

• prowadzenie badań, nadzorów naukowych oraz opracowywanie opinii i ekspertyz przez pracowników naukowych Politechniki Krakowskiej na potrzeby Zamku,
• podejmowanie wspólnych inicjatyw związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego oraz podnoszeniem kwalifikacji kadry dydaktycznej,
• projektowanie architektoniczno-budowlane przebudowy obiektów będących własnością Zamku na potrzeby jego statutowej działalności,
• wspólne aplikowanie o środki zewnętrzne, krajowe i zagraniczne, na działania podstawowe i/lub badawczo-rozwojowe,
• współpraca naukowo-badawcza z organizacjami międzynarodowymi zajmującymi się ochroną zabytków, m.in. UNESCO, ICOMOS lub ISCARSAH,
• organizacja szkoleń, warsztatów, sympozjów, konferencji, wykładów otwartych, wystaw, wizyt technologicznych,
• promocja i prezentowanie na forum Politechniki realizowanych na Zamku inwestycji  i prowadzonych działań, mających związek z działalnością dydaktyczną i naukową prowadzoną na PK.

Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. Andrzej Betlej podkreśla, że porozumienie jest przełomowe dla obu podmiotów. – Dwie bardzo ważne instytucje w panoramie naukowo-kulturalnej Krakowa podpisujące umowę o współpracy to bardzo dobra podstawa na przyszłość. Jest wiele obszarów, w których możemy współpracować – naukowych, konserwatorskich i architektonicznych. Politechnika Krakowska z jej potencjałem stanowi dla nas wielkie wsparcie – mówi.

Dzięki porozumieniu rozszerza się również pakiet wspólnych działań edukacyjnych i promocyjnych. Studenci i doktoranci Politechniki będą odbywać praktyki, plenery malarskie i architektoniczne na terenach Zamku. Planowane jest też wspólne formułowanie tematów i opieka merytoryczna w zakresie prac dyplomowych i doktorskich oraz prowadzenie przez specjalistów muzeum zajęć i spotkań eksperckich związanych z ochroną i konserwacją zabytków.

W realizację porozumienia zaangażowane będą szczególnie Wydziały Inżynierii Lądowej oraz Architektury Politechniki. – Dla Wydziału Inżynierii Lądowej ta współpraca ma szczególny wymiar, ponieważ łączy nasz potencjał naukowo-badawczy z troską o jedno z najważniejszych miejsc polskiego dziedzictwa – podkreśla dr hab. inż. Lucyna Domagała, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej.  – Kadra naszego Wydziału od wielu lat uczestniczy w badaniach, ekspertyzach i projektach związanych z ochroną i rewaloryzacją zabytków, w tym obiektów zlokalizowanych na Wzgórzu Wawelskim. Jestem przekonana, że dzięki temu porozumieniu będziemy mogli jeszcze intensywniej wykorzystywać nasze doświadczenie naukowe i inżynierskie, wspierając działania na rzecz zachowania i rozwoju tego wyjątkowego miejsca dla przyszłych pokoleń.

Porozumienie o współpracy stanowi formalną podstawę do rozpoczęcia wspólnych interdyscyplinarnych badań w ramach projektu pn. “Disaster Risk Management Plan (DRMP) for the Wawel Castle in Kraków, Poland”. Wstępny pogram działań w ramach projektu został już przygotowany przez koordynatorów współpracy – prof. dr hab. inż. arch. Dominikę Kuśnierz-Krupę z Wydziału Architektury i prof. dr hab. inż. Arkadiusza Kwietnia z Wydziału Inżynierii Lądowej w porozumieniu z przedstawicielami Zamku Królewskiego na Wawelu.  Badania planowane w projekcie bazują na nowatorskiej w skali świata metodzie, opracowanej przez naukowców z Uniwersytetu w Isfahanie, z którym Politechnika ma podpisaną umowę o współpracy.

W tematyce projektu ujęto pilne wyzwania, przed którymi stoją obiekty dziedzictwa architektonicznego, obejmujące szeroki zakres zagrożeń naturalnych oraz powodowanych przez człowieka. Należą do nich oddziaływania statyczne i dynamiczne, w tym trzęsienia ziemi, powodzie, burze, zmiany klimatu i negatywny wpływ otaczającego środowiska. Zagrażają one nie tylko integralności konstrukcji i długoterminowemu zachowaniu zabytków kultury dla przyszłych pokoleń, ale także pośrednio zgromadzonym w nich cennym zbiorom sztuki. Aby skutecznie reagować na te zagrożenia konieczna jest ich identyfikacja i opracowanie strategii zapobiegania im. Będzie ona podstawą potencjalnych planów renowacji konstrukcji i zarządzania ryzykiem katastrof, opartych na zrównoważonym rozwoju, odpowiedzialności, różnorodności i przejrzystości, dążąc do osiągnięcia systematycznych, etycznych rozwiązań, zgodnych ze średnioterminową strategią UNESCO na lata 2022–2029.

Fot.: Jan Zych

(m, j)