Nauka na medal. Politechnika Krakowska wspólnie z Instytutem Sportu wzmacnia wsparcie dla polskich sportowców

Seminarium naukowo-sportowe w tunelach aerodynamicznych Politechniki było nie tylko okazją do wymiany informacji o możliwościach nauki i potrzebach sportowych sztabów. Z Krakowa popłynęły też konkretne pomysły na to jak systemowo łączyć naukę ze sportem, jak budować profesjonalne zaplecze naukowe dla polskich sportowców. Jak podkreślali ministrowie, naukowcy i sportowcy jest to dziś strategicznie ważne dla osiągania wyników sportowych światowej klasy,  a przez nie inspirowania Polaków do zdrowej aktywności. – Bez innowacji, nowych technologii, badań prowadzonych naukowymi metodami nie sposób dziś osiągać medalowych wyników w świecie. Chcemy jeszcze mocniej wspierać polskich sporowców także w tym aspekcie, bo innowacja jest w sporcie kluczowa. Dlatego łączymy polską naukę, która prezentuje światowy poziom, ze sportem wyczynowym. Najważniejsze, aby nasi sportowcy mieli maksymalne wsparcie w procesie treningowym i mogli korzystać z najnowszych rozwiązań technologicznych. – podkreślał w Krakowie minister Jakub Rutnicki.  

Krakowski przykład do powtórzenia w polskiej skali

Dla środowisk polskiego sportu i nauki porozumienie Instytutu Sportu z Politechniką może być modelowym przykładem współpracy, która – dzięki pasji obu stron – dobrze się rozwija i daje obiecujące efekty. W tunelach Laboratorium Aerodynamiki Środowiskowej naukowcy Politechniki prowadzą już badania dla kadr polskich skoczków, kolarzy czy łyżwiarza Władimira Semirunnija. Zespół specjalistów w obszarze inżynierii wiatrowej na specjalnie zaprojektowanych i skonstruowanych stanowiskach, testuje m.in. sprzęt – kombinezony, kaski, narty, a także optymalne, pod względem aerodynamicznym, ułożenie sylwetek sportowców w skoku, czy podczas jazdy na łyżwiarzach albo rowerze.

Jak wyglądają takie badania „na żywo” pokazano praktycznie w Krakowie. Stanowisko dla kolarzy testowała pod kątem oporów aerodynamicznych Maria Okrucińska, kolarska mistrzyni świata juniorek, a próbie z zainteresowaniem przyglądał się Michał Kwiatkowski, mistrz świata z 2014, jedna z czołowych postaci zawodowego kolarstwa. – Nie wiedziałem o takich możliwościach badań jak te w Krakowie, chętnie rozważę ich wprowadzenie do swoich przygotowań. Wsparcie w nauce może nam, zawodników  dać nie tylko sprzętową czy motoryczną przewagę. Może też budować naszą psychologiczną pewność i przekonanie,  że nie ustępujemy innym w tym wyścigu sportowych zbrojeń, bo na wszystkich płaszczyznach wykorzystaliśmy wszelkie możliwości, by osiągnąć jak najlepszy wynik sportowy – mówił czołowy polski kolarz.

Nauka pomaga uszczknąć sekundę na wagę medalu

Jak testuje się sprzęt dla skoczków i łyżwiarzy zaprezentowano m.in. na kombinezonie Aleksandra Zniszczoła i manekinie, symulującym sylwetkę Władimira Semirinnija. Wicemistrz olimpijski dzielił się niuansami o sprzęcie, który udoskonalony przez naukowców, pomógł mu zdobyć srebro zimowych igrzysk 2026 we Włoszech. 

– Takie badania mogą uszczknąć z wyniku te setną sekundy czy ten centymetr, które na mecie dadzą przewagę na wagę medalu olimpijskiego. Kompetencje naszego zespołu specjalistów inżynierii wiatrowej i unikatowa infrastruktura badawcza naszych laboratoriów mogą z powodzeniem służyć polskim sportowcom – podkreśla rektor PK prof. Andrzej Szarata. Wspólnie z dyrektorem Instytutu Sportu -PIB dr Markiem Drobiem sygnował porozumienie o długoterminowej współpracy.

– Jej celem jest prowadzenie wspólnych badań naukowych, prac badawczo-rozwojowych i projektów wdrożeniowych w obszarze sportu i aktywności fizycznej. Chcemy rozwijać innowacyjne metody, technologie i narzędzia diagnostyczne oraz zapewniać naukowe wsparcie dla procesu szkolenia sportowego, monitorowania i optymalizacji przygotowania zawodników – mówi Marek Drob, dyrektor Instytutu Sportu.

Współpraca obejmuje projekty naukowo-badawcze, w tym usługi diagnostyczno-wdrożeniowe, wspieranie szkolenia sportowego poprzez wykorzystanie wyników badań  i opracowanych rozwiązań w praktyce sportowej, opracowywanie i walidację aparatury pomiarowej, czujników, urządzeń diagnostycznych, systemów monitorowania zawodników. Będzie też polegać na dzieleniu się wiedzą i doświadczeniami przez organizowanie konferencji, seminariów, szkoleń, staży, praktyk, także dla polskich trenerów. Nie mniej ważne będzie wspólne ubieganie o środki krajowe i międzynarodowe na tego typu badania.

Otwarcie systemowych ścieżek finansowania badań dla sportu wyczynowego i masowego to jedna z rekomendacji, która popłynęła z Krakowa. Nie wystarczy tu pasja naukowców i ludzi sportu, choć jest ważną iskrą do podjęcia współpracy. Sportowcy, naukowcy i przedstawiciele rządu wskazywali  na potrzebę uruchomienia grantów na wspólne projekty innowacji np. w  ramach konkursów NCBiR.

Okrągły stół dla nauki w sporcie

Podczas wieńczącej seminarium otwartej dyskusji padały tez inne pomysły. Powołanie Rady Innowacji dla wsparcia szkolenia w polskich związkach sportowych, już zostało zainicjowane w Ministerstwie. Minister Jakub Rutnicki mówił też, że o wzmocnieniu roli Instytutu Sportu jako huba zarządzającego współpracą ośrodków naukowych z federacjami i sportowcami. Trenerzy skoczków narciarskich Maciej Maciusiak i Łukasz Kruczek postulowali wypracowanie szybkich ścieżek badawczych dla innowacyjnych pomysłów, które na bieżąco chcą z naukowcami testować sztaby trenerskie. Apoloniusz Tajner dodawał, że jest przy tym ważne, by naukowcy proponując innowacje, byli  świadomi ograniczeń wynikających z przepisów międzynarodowych federacji. Jako pomocne wskazywano też doposażenie centralnych ośrodków sportu w aparaturę badawczą i specjalistów do jej obsługi – dla szybkich weryfikacji założeń treningowych i rozwiązań sprzętowych.

W dyskusji o badaniach dla wyczynowego sportu udział wzięli wszyscy uczestnicy wydarzenia w Laboratorium Aerodynamiki Środowiskowej PK: Jakub Rutnicki, minister sportu i turystyki, prof. dr hab. inż. Marek Gzik, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Janusz Samel, Dyrektor Departamentu Sportu Wyczynowego w MSiT, dr Anna Kuder, naczelnik Wydziału Sportu Wyczynowego w Departamencie Sportu Wyczynowego MSiT, Michał Kwiatkowski, kolarski mistrz świata ze startu wspólnego (2014), Maria Okrucińska, mistrzyni świata juniorek w ITT (2026) Jan Jackowiak, wicemistrz Europy U23 ze startu wspólnego (2026), Dominika Włodarczyk, podwójna mistrzyni Polski (2026), Hanna Wawrowska, Partnerka merytoryczna programu Rowerowa Polska PZU, wiceprzewodnicząca Międzynarodowego Komitetu Fair Play, Vladimir Semirunnij, wicemistrz olimpijski  w łyżwiarstwie szybki 2026), Marek Drob, dyrektor Instytutu Sportu – PIB, dr hab. Piotr Żmijewski, prof. AWF, zastępca Dyrektora ds. Naukowych IS-PIB,  Apoloniusz Tajner, prezes Polskiego Związku Narciarskiego, Jakub Michalczuk, sekretarz generalny Polskiego Związku Narciarskiego, Maciej Maciusiak Łukasz Kruczek, trenerzy PZN, dr Piotr Krężałek z AKF w Krakowie i grupy naukowej wspierającej sztaby szkoleniowe w skokach narciarskich.

Politechnikę Krakowską reprezentowali podczas seminarium: prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata, dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof. PK, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu, dr inż. Renata Kłaput, kierownik Laboratorium Inżynierii Wiatrowej wraz z zespołem: m.in. prof. Andrzejem Flagą, dr inż. Arch. Łukaszem Flagą, dr inż. Maciejem Pilchem, a także Krzysztof Pszczółka, prezes KU AZS PK.

(m)

Zdjęcia: Jan Zych