Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej z wyróżnieniem Międzynarodowych Targów Książki

W dniach 22-25 października br. odbywają się 29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie – jedno z najważniejszych wydarzeń literackich i wydawniczych w Polsce, które gromadzi setki wystawców oraz tłumy czytelników. Tradycją tego wydarzenia stało się coroczne wręczenie nagród i wyróżnień w konkursie „Gaudeamus”. Inicjatywa służy promowaniu najwyższej jakości publikacji akademickich i naukowych, wyróżniających się wartością merytoryczną i walorami edytorskimi. Podobnie, jak w minionych latach, wśród tegorocznych laureatów nie zabrakło Wydawnictwa Politechniki Krakowskiej. Jury doceniło publikację pt. „Habent sua fata libelli. Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej” autorstwa Agnieszki Górskiej i Anny Kraus. – Monografia przede wszystkim przedstawia ekslibris jako źródło wiedzy o dawnych właścicielach książek, a także ukazuje ich walory artystyczne oraz podkreśla znaczenie dla bibliologii i bibliofilstwa – tłumaczą autorki książki.

FOTOGALERIA Z WRĘCZENIA NAGRÓD I WYRÓŻNIEŃ GAUDEAMUS (22.10.2026)

Nagrody i wyróżnienia „Gaudeamus”, wręczane w ramach programu Targów Książki Akademickiej i Naukowej ACADEMIA, od lat podkreślają znaczenie książki naukowej w rozwoju kultury i edukacji. W tej edycji Nagroda Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych „GAUDEAMUS” im. Henryka Podolskiego trafiła do Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za publikację Kamili Kłudkiewicz „Potrzeba trwania. Zbiory ikonograficzne na ziemiach polskich w XlX w.”.

Wśród wydawnictw wyróżnionych za walory edytorskie publikacji znalazło się Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej. Jury doceniło publikację „Habent sua fata libelli. Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej”. Autorkami pracy są pracownice Politechniki Krakowskiej: Agnieszka Górska (kierownik Oddziału Zarządzania Zbiorami w Bibliotece Politechniki Krakowskiej) i Anna Kraus (w momencie prac nad publikacją pracowała w BPK, a obecnie w Centrum Szkolenia i Organizacji Systemów Jakości). Monografia jest efektem kilkuletnich prac autorek, w ramach których analizie poddano ekslibrisy – znaki własnościowe książek, mające chronić je przed kradzieżą, wskazujące przynależność książki do konkretnej osoby lub biblioteki, będące wyrazem bibliofilskich zainteresowań właściciela i zwykle podnoszące estetyczne walory egzemplarza i jego wartość na rynku antykwarycznym. Co istotne, wszystkie zidentyfikowane księgoznaki w zasobach BPK nadal pozostają wklejone w książkach, dzięki czemu zachowują swoją pierwotną funkcję i spełniają podstawowe zadanie oznaczania przynależności egzemplarza do właściciela.

Jak podkreślają Agnieszka Górska i Anna Kraus, historia Biblioteki Politechniki Krakowskiej sięga początków uczelni – 1945 r., gdy prywatny, specjalistyczny księgozbiór prof. Izydora Stella-Sawickiego stał się zalążkiem biblioteki. Od końca lat 40. XX w. księgozbiór tworzono, uzyskując materiały ze składnic zbiorów zabezpieczonych (poniemieckich) Ministerstwa Oświaty w Bytomiu, Katowicach i Wrocławiu, z dubletów Biblioteki Jagiellońskiej, a następnie przez zakup i dary, co znacznie poszerzyło i zróżnicowało zasoby Biblioteki PK. W 2013 r. dokonano podziału najstarszych zbiorów BPK, obejmujących lata 1585-1945, w efekcie tworząc pięć kolekcji historycznych: Cracoviana, Lwowiana, druki polskie i obce wydane do 1918 r., druki polskie wydane w latach 1919-1945, druki obce wydane w latach 1919-1945. W skład księgozbioru politechnicznej biblioteki wchodzą dwa prywatne księgozbiory przekazane w 2007 i 2019 r. przez osoby związane z PK. Są to tzw. kolekcje specjalne: Kolekcja prof. Michała Życzkowskiego i Kolekcja Bohdana i Marii Paczowskich.

Przy okazji projektów naukowo-badawczych i rozwojowych realizowanych przez Bibliotekę Politechniki Krakowskiej, liczba i różnorodność odkrytych znaków własnościowych skłoniła pracownice BPK do naukowego opracowania ekslibrisów. – Jedną z przyczyn podjęcia przez nas tematu był również fakt, że do tej pory znaki proweniencyjne naszej biblioteki nie były przedmiotem kompleksowych badań, a dotychczasowe publikacje omawiają to zagadnienie wybiórczo – mówią autorki książki „Studium nad ekslibrisami z kolekcji historycznych i specjalnych Biblioteki Politechniki Krakowskiej”.

Opracowanie składa się z dwóch części. W pierwszej, opisowej, dokonano analizy wybranych księgoznaków, przybliżając nie tylko ich cechy formalne, ale przede wszystkim powiązania pomiędzy ekslibrisem a jego właścicielem i posiadanym przez niego księgozbiorem oraz twórcą grafiki. Ten fragment książki uzupełnia obszerna bibliografia dokumentów cytowanych lub przywołanych oraz innych opracowań przedmiotowych. Druga część to katalog – kompletny wykaz 88 ekslibrisów wraz z ich reprodukcjami. Do każdej pozycji sporządzony został opis według przyjętego schematu, który uzupełniono bibliografią podmiotową. – Monografia przede wszystkim przedstawia ekslibris jako źródło wiedzy o dawnych właścicielach książek, a także ukazuje ich walory artystyczne oraz podkreśla znaczenie dla bibliologii i bibliofilstwa. Pamiętajmy, że stanowi on także kanwę do przedstawienia historii ludzi i ich księgozbiorów, a tym samym umożliwia prześledzenie losów oraz obiegu książek zgromadzonych w Bibliotece Politechniki Krakowskiej – tłumaczą autorki książki.

(bk)

Na zdjęciu, od lewej: Anna Kraus, Agnieszka Górska (z dyplomem) oraz Dorota Sapek, kierownik Wydawnictwa Politechniki Krakowskiej / fot. Jan Zych